CBAM: najczęstsze pytania i odpowiedzi

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. Importerzy niektórych towarów kupują certyfikaty odpowiadające emisjom powstałym przy produkcji tych towarów poza UE. Cel: wyrównać koszt emisji dla towarów importowanych i produkcji unijnej, która płaci w systemie EU ETS, i zapobiec przenoszeniu emisji poza UE.

Okres przejściowy, z samym raportowaniem emisji, trwał od 1 października 2023. Okres docelowy, z obowiązkiem statusu upoważnionego zgłaszającego i zakupu certyfikatów, wystartował 1 stycznia 2026.

Sześć grup: stal i żelazo, aluminium, cement, nawozy, wodór oraz energia elektryczna. Listę określa załącznik I rozporządzenia (UE) 2023/956 według kodów taryfy celnej (CN). Liczy się kod towaru, nie jego opis.

Każdy, kto wwozi do UE ponad 50 ton towarów CBAM rocznie, łącznie ze wszystkich grup. Nie ma wyjątku dla małych firm ani jednoosobowych działalności. Poniżej progu nie masz żadnych obowiązków CBAM.

Sumujesz masę netto wszystkich towarów CBAM przywożonych w roku kalendarzowym, ze wszystkich dostaw i wszystkich kodów CN. 60 ton stali w czterech dostawach po 15 ton to nadal przekroczenie progu. Dla energii elektrycznej liczy się MWh.

Cena jest powiązana ze średnią z aukcji uprawnień EU ETS. W 2026 Komisja Europejska publikuje ceny kwartalne: Q1 to 75,36 €/t CO₂, Q2 to 75,28 €/t CO₂. Od 2027 ceny będą publikowane tygodniowo.

Koszt to mnożenie trzech liczb: masa importu × emisyjność towaru (t CO₂ na tonę towaru) × cena certyfikatu. Kalkulator na stronie głównej liczy to od ręki, z przeliczeniem na PLN.

Tak. Kalkulator używa sektorowych wartości domyślnych, które są zwykle zawyżone. Jeśli uzyskasz od dostawcy rzeczywistą emisyjność liczoną metodologią UE, kupujesz mniej certyfikatów. To najczęściej największa możliwa oszczędność.

To trzy różne obciążenia. Cło i VAT liczą się od wartości towaru według taryfy celnej. CBAM liczy się od emisji CO₂ powstałych przy produkcji towaru poza UE. Płacisz wszystkie trzy niezależnie.

Uzyskać status upoważnionego zgłasającego CBAM. Wniosek składa się przez portal PUESC. Bez statusu zgłoszenie celne towarów CBAM ponad próg może zostać odrzucone, co zatrzymuje towar na granicy.

Tak, jako pośredni przedstawiciel celny może być zgłaszającym CBAM dla twoich towarów. W praktyce coraz częściej agentzy odmawiają, bo ponoszą odpowiedzialność za twoje certyfikaty. Ustal to na piśmie przed pierwszą dostawą.

Deklarację roczną składa się do 31 maja każdego roku za rok poprzedni, pierwszy raz 31 maja 2027 za rok 2026. Do tego samego terminu oddaje się certyfikaty pokrywające emisje z importów tego roku.

Za każdy certyfikat nieoddany do terminu grozi kara w wysokości kary za nadmierne emisje z systemu EU ETS, która jest wyższa od ceny certyfikatu. Przywożenie towarów CBAM ponad próg bez statusu zgłaszającego to osobne naruszenie z własną karą.

W Polsce certyfikaty CBAM sprzedaje KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami). Zakup wymaga konta i statusu upoważnionego zgłaszającego. Od lutego 2027 zakup przechodzi na wspólną unijną platformę.

Towary z krajów EFTA (Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria) są wyłączone, bo mają własne systemy węglowe powiązane z UE. Import z pozostałych świata, w tym Chin, Indii, Turcji, USA i UK, podlega CBAM.

Trzy rzeczy: ceny certyfikatów będą publikowane tygodniowo zamiast kwartalnie, zakup przeniesie się na centralną platformę unijną, a przy deklaracji coraz bardziej opłaca się mieć rzeczywistą emisyjność dostawców zamiast wartości domyślnych.

Tak, jeśli importuje ponad 50 ton towarów CBAM rocznie. Jednoosobowa działalność importująca 60 ton wyrobów stalowych ma te same obowiązki co huta. Próg zna tylko masę towaru, nie wielkość firmy.

To emisyjności publikowane przez Komisję Europejską dla kodów CN, stosowane, gdy nie masz danych od dostawcy. Zwykle są zawyżone, więc płacisz więcej niż wynikałoby z realnej produkcji. Dlatego warto zbierać dane od dostawców.

Bezpośrednie i pośrednie emisje z produkcji towaru, liczone zgodnie z metodologią KE, wraz z opisem instalacji i raportowaniem. To dane, których uzyskanie z Chin czy Turcji trwa miesiącami, więc warto zacząć przed pierwszą dostawą.

Formalnie nie podatek, a obowiązek zakupu i rozliczenia certyfikatów. Ekonomicznie działa jak opłata węglowa na granicy: im brudniejsza produkcja, tym droższy import.